عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )
221
كشف الحقايق ( فارسى )
چون اين مقدمات معلوم كردى اكنون بدانكه لطائف چيزها صفت فوق دارد و كثايف چيزها صفت تحت دارد چون جسم لطيف كه به نسبت جسم كثيف بود جسم لطيف را جاى بالاى جسم كثيف بود پس ملكوت كه به حقيقت لطيف است و ملك كه به حقيقت كثيف است بطريق الاولى ( كذا - ظ : بطريق اولى - يا - بالطريق الاولى ) عالم ملكوت فوق عالم ملك باشد . چون اين هر دو مقدمه معلوم كردى اكنون بدانكه از اين هر دو مقدمه لازم آيد كه ملكوت هر چيز سماى آن چيز باشد . [ « . . . . پس در نشأت اول از يك خواب بيدار مىشوند و در نشأت دوم از دو خواب بيدار شوند و در نشأت سيم از سه خواب بيدار شوند و در چهارم از چهار خواب بيدار شوند و در اين بيدارى با تمام پيوندند و بكمال خود رسند و خداى را به حقيقت بشناسند و معلوم كنند كه وجود و حيات خداى راست و ذات و صفات آن اوست و ملك و ملك و مال و جاه وى راست . پس در نشأت چهارم جمله بدانند كه آنچه در نشأت اول و دوم و سوم خود را دانستهاند نه آن بودند و آنچه خداى را شناختهاند نه آن بوده است و آنچه زمين و آسمان را معلوم كردهاند نه چنان بوده است پس در اين نشأت زمين نه اين زمين باشد و آسمان نه آن آسمان باشد كه ايشان مىدانستهاند اينست معنى : « يوم تبدل الارض غير الارض و السموات و برزوا للّه الواحد القهار » . فصل بدانكه هر كه در نشأت اول است و بصور اشياء و محسوسات زنده است و داناست چنين مىپندارد كه علم جز اين نيست و آنچه مىبايد دانستن دانست . پس نفخه اول از جهت اينست كه تا از آن غرور و پندار بميرد و از آن خواب بيدار شود و هر كه در نشأت دوم است و بصور و طبايع اشياء زنده است و دانا چنين مىپندارد كه علم جز اين نيست و آنچه مىبايد دانستن دانست پس نفخه دوم از جهت آنست كه تا از غرور و پندار بميرد و از اين خواب هم بيدار شود و هركه در نشأت سوم است و بصور طبايع و خواص اشياء زنده داناست چنين مىپندارد كه علم جز اين نيست و آنچه مىبايست دانستن دانست پس نفخه سوم به جهت آنست كه تا از اين غرور و پندار هم بميرد و از اين خواب نيز بيدار شود و هر كه در نشأت چهارم است و بصور و طبايع و خواص و حقايق اشياء زنده و داناست و بيقين و برهان و كشف دانست كه وجود يكى بيش نيست و آن وجود خدايست و به نهايت علم رسيد كه علم تا به اينجا بيش نيست چنين مىپندارد كه اين وجود را چنان كه اين وجود است دانست پس نفخه چهارم از جهت آنست كه